Nowotwory niezłośliwe u psów i kotów – czy rzeczywiście są „niegroźne”?

Diagnoza „nowotwór” u ukochanego psa czy kota to dla wielu opiekunów ogromny stres. Choć najczęściej kojarzy się z chorobą zagrażającą życiu, nie każdy nowotwór jest wyrokiem. W rzeczywistości wiele guzów rozpoznawanych u zwierząt domowych to zmiany niezłośliwe, czyli tzw. nowotwory łagodne. Czym są, jak się objawiają i czy wymagają leczenia? Wyjaśniamy w tym artykule.

Nowotwór niezłośliwy – co to znaczy?

Nowotwór (guz) niezłośliwy to zmiana, która rośnie wolno, lokalnie i nie tworzy przerzutów do innych narządów. Komórki takiego guza są zazwyczaj dobrze zróżnicowane, co oznacza, że przypominają zdrowe komórki organizmu i nie mają tendencji do naciekania tkanek sąsiednich w sposób agresywny.

W przeciwieństwie do nowotworów złośliwych (np. chłoniak, rak gruczołu sutkowego, kostniakomięsak), zmiany łagodne nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla życia, ale nie oznacza to, że można je ignorować. Czasem ich lokalizacja, rozmiar lub tempo wzrostu może powodować poważne problemy zdrowotne.

Najczęstsze nowotwory niezłośliwe u psów i kotów

W praktyce weterynaryjnej obserwuje się wiele typów łagodnych guzów. Oto niektóre z najczęstszych:

1. Tłuszczak (lipoma)

• Jeden z najczęściej diagnozowanych łagodnych guzów u psów.
• Tworzy miękką, przesuwalną masę pod skórą – najczęściej na brzuchu, bokach, udach.
• Rzadko u kotów.
• Zwykle niebolesny, ale może uciskać na okoliczne struktury, jeśli osiągnie duży rozmiar.

2. Gruczolak gruczołu okołoodbytowego

• Dotyczy głównie starszych, niewykastrowanych psów.
• Występuje wokół odbytu, często jako twardy, kalafiorowaty guzek.
• Może prowadzić do problemów z oddawaniem kału.
• Leczenie obejmuje usunięcie chirurgiczne oraz kastrację.

3. Brodawczaki (papilloma)

• Niewielkie, brodawkowate zmiany skórne lub śluzówkowe.
• Najczęściej obserwowane u młodych psów – często ustępują samoistnie.
• W kotach rzadkie.
• W niektórych przypadkach wskazane jest ich usunięcie, szczególnie jeśli powodują podrażnienia.

4. Włókniaki (fibroma)

• Twarde, dobrze odgraniczone guzki zbudowane z tkanki łącznej.
• Najczęściej spotykane na kończynach, uszach lub szyi.
• Rzadko ulegają przemianie złośliwej, ale mogą się rozrastać i utrudniać ruch lub pielęgnację.

5. Gruczolak sutka

• Występuje głównie u niekastrowanych suk i kotek.
• W przeciwieństwie do złośliwego raka gruczołu sutkowego, rośnie wolno i nie daje przerzutów.
• Zalecane jest usunięcie chirurgiczne i sterylizacja, aby zapobiec nawrotom.

6. Naczyniak (hemangioma)

• Łagodny nowotwór naczyń krwionośnych, często występuje na skórze.
• Może przypominać ciemnoczerwoną plamkę lub guzek.
• Wymaga różnicowania z naczyniakomięsakiem (złośliwą odmianą).

Jak rozpoznać łagodny guz?

Najczęściej pierwszy objaw to wyczuwalna pod skórą zmiana, którą zauważa opiekun podczas głaskania lub kąpieli pupila. Guzy łagodne zwykle:

• rosną powoli,
• nie są bolesne przy dotyku,
• mają miękką lub sprężystą konsystencję,
• są ruchome względem otaczających tkanek.

Niestety – żaden guz nie może być na 100% zidentyfikowany jako łagodny tylko na podstawie wyglądu. Konieczna jest diagnostyka: biopsja cienkoigłowa, cytologia, a najlepiej – badanie histopatologiczne po usunięciu zmiany.

Czy łagodny nowotwór trzeba usuwać?

To zależy. Choć łagodne guzy same w sobie nie są groźne, w niektórych przypadkach mogą:

• uciskać na nerwy, naczynia lub narządy wewnętrzne,
• utrudniać chodzenie, jedzenie lub wydalanie,
• ulec uszkodzeniu i zakażeniu,
• przekształcić się w złośliwe (rzadko, ale możliwe).

Dlatego lekarz weterynarii może zalecić profilaktyczne usunięcie guza, zwłaszcza jeśli rośnie, znajduje się w newralgicznym miejscu lub jego charakter nie jest jednoznaczny.

Leczenie i rokowanie

Większość łagodnych guzów można skutecznie usunąć chirurgicznie. Rokowanie jest na ogół bardzo dobre – po całkowitym wycięciu guza rzadko dochodzi do nawrotów, a pacjent wraca do pełni zdrowia. Ważne jest jednak, by nie odkładać zabiegu zbyt długo – im mniejszy guz, tym prostsza i mniej inwazyjna operacja.

W niektórych przypadkach (np. brodawczaki wirusowe u szczeniąt) leczenie nie jest konieczne – wystarczy obserwacja.

Profilaktyka – co możesz zrobić jako opiekun?

• Regularnie badaj skórę swojego pupila – przynajmniej raz w miesiącu sprawdzaj, czy nie pojawiły się nowe guzki.
• Nie ignoruj żadnych zmian – nawet niewielki guzek warto pokazać weterynarzowi.
• Sterylizacja/kastracja – zmniejsza ryzyko wystąpienia wielu typów guzów, szczególnie w obrębie narządów rodnych i gruczołów sutkowych.
• Kontrolne badania weterynaryjne – raz do roku, a u starszych zwierząt nawet częściej.

---

Onkologia w Animal Center

Animal Center
ul. Zamiany 12, 02-786 Warszawa

---

Bibliografia

• Withrow, S.J., Vail, D.M., Page, R.L. (2013). Withrow and MacEwen's Small Animal Clinical Oncology (5th ed.). Elsevier.
  – Kompleksowe źródło wiedzy na temat onkologii weterynaryjnej, w tym klasyfikacji, diagnostyki i leczenia nowotworów łagodnych i złośliwych.
• Goldschmidt, M.H., Shofer, F.S. (1992). Skin Tumors of the Dog and Cat. Pergamon Press.
  – Klasyczna pozycja dotycząca guzów skóry u małych zwierząt, w tym tłuszczaków, włókniaków, brodawczaków i innych łagodnych zmian.
• Meuten, D.J. (2017). Tumors in Domestic Animals (5th ed.). Wiley Blackwell.
  – Jedna z najczęściej cytowanych książek w dziedzinie patologii nowotworowej u zwierząt towarzyszących.
• Peterson, M.E., Kintzer, P.P. (1995). Feline Endocrinology. W: Ettinger & Feldman: Textbook of Veterinary Internal Medicine.
  – W rozdziałach dotyczących guzów gruczołów wewnętrznych omawiane są także łagodne zmiany i ich wpływ na organizm.
• Polski Związek Lekarzy Weterynarii / Krajowa Izba Lekarsko-Weterynaryjna (2021). Zalecenia postępowania w przypadku guzów skórnych u psów i kotów.
  – Wytyczne dla lekarzy weterynarii dotyczące diagnostyki i leczenia zmian nowotworowych, w tym niezłośliwych.