Chłoniaki u psów

Chłoniak u psów to choroba nowotworowa wywodząca się z limfocytów, czyli komórek układu odpornościowego. Ponieważ limfocyty znajdują się w węzłach chłonnych, śledzionie, szpiku kostnym, krwi oraz wielu innych narządach, choroba może rozwijać się w różnych częściach organizmu. Chłoniaki należą do częściej rozpoznawanych nowotworów u psów – szacuje się, że mogą stanowić około 15–25% diagnozowanych u tego gatunku chorób nowotworowych.

Choroba występuje przede wszystkim u psów w średnim i starszym wieku, choć może pojawić się również u młodszych zwierząt. Większą predyspozycję obserwuje się u niektórych ras, między innymi golden retrieverów, bokserów, rottweilerów, owczarków niemieckich, bernardynów, beagli czy niektórych terierów. Sama przynależność do określonej rasy nie oznacza jednak, że pies zachoruje.

Rodzaje chłoniaków u psów

Najczęściej rozpoznawany jest chłoniak wieloośrodkowy, który odpowiada za około 80–85% przypadków chłoniaka u psów. Charakterystyczne jest wówczas powiększenie kilku grup węzłów chłonnych, na przykład podżuchwowych, przedłopatkowych czy podkolanowych. Początkowo pies może przy tym zachowywać się zupełnie normalnie.

Inną postacią jest chłoniak pokarmowy, obejmujący przewód pokarmowy. Może powodować przewlekłe wymioty, biegunkę, spadek masy ciała oraz pogorszenie apetytu. Rzadziej występuje chłoniak śródpiersiowy, rozwijający się w obrębie klatki piersiowej, a także postacie pozawęzłowe obejmujące na przykład skórę, oczy, nerki lub układ nerwowy. Chłoniak skóry należy do postaci rzadkich i stanowi około 5% przypadków chłoniaka u psów.

Jakie objawy może dawać chłoniak?

Objawy zależą przede wszystkim od lokalizacji i stopnia zaawansowania choroby. W chłoniaku wieloośrodkowym właściciel często jako pierwszy zauważa niebolesne zgrubienia pod żuchwą, przed łopatkami lub w okolicy tylnych kończyn. Są to powiększone węzły chłonne.

Wraz z rozwojem choroby mogą pojawiać się osłabienie, apatia, utrata apetytu, chudnięcie, zwiększone pragnienie oraz częstsze oddawanie moczu. W przypadku chłoniaka przewodu pokarmowego dominować mogą wymioty i biegunka, natomiast zmiany zlokalizowane w klatce piersiowej mogą prowadzić do kaszlu, duszności lub przyspieszonego oddychania.

Nie każdy powiększony węzeł chłonny oznacza nowotwór. Podobny objaw może wystąpić między innymi w przebiegu infekcji i stanów zapalnych. Jeżeli jednak powiększenie utrzymuje się, dotyczy kilku węzłów lub towarzyszą mu inne niepokojące symptomy, wskazana jest konsultacja weterynaryjna.

Jak rozpoznaje się chłoniaka u psa?

Podstawą diagnostyki jest badanie kliniczne oraz ocena węzłów chłonnych. Jednym z najczęściej wykonywanych badań jest biopsja aspiracyjna cienkoigłowa. Za pomocą cienkiej igły pobiera się komórki z powiększonego węzła, a następnie ocenia je pod mikroskopem. Badanie jest szybkie i w wielu przypadkach pozwala uzyskać rozpoznanie bez konieczności wykonywania zabiegu chirurgicznego.

W wybranych sytuacjach potrzebne jest pobranie większego fragmentu tkanki do badania histopatologicznego. Można również wykonywać dodatkowe badania pozwalające określić, czy nowotwór wywodzi się z limfocytów B czy T. Informacja ta może mieć znaczenie dla rokowania i wyboru dalszego postępowania.

W diagnostyce chłoniaka wykorzystuje się również morfologię i badania biochemiczne krwi, badanie moczu, USG jamy brzusznej oraz badania obrazowe klatki piersiowej. W niektórych przypadkach wskazane jest badanie szpiku kostnego. Celem jest nie tylko potwierdzenie choroby, ale także określenie jej zasięgu oraz ocena ogólnego stanu pacjenta.

Leczenie chłoniaka u psa

Podstawową metodą leczenia większości chłoniaków jest chemioterapia. W przeciwieństwie do wielu nowotworów występujących w postaci pojedynczego guza chłoniak ma charakter ogólnoustrojowy, dlatego chirurgiczne usunięcie jednego zmienionego węzła zazwyczaj nie jest wystarczającą metodą leczenia.

Często stosowane są wielolekowe protokoły chemioterapii, między innymi schemat CHOP, wykorzystujący kilka leków przeciwnowotworowych podawanych w określonych odstępach. U nawet około 80–90% odpowiednio kwalifikowanych psów leczonych wielolekową chemioterapią możliwe jest uzyskanie remisji, czyli okresu, w którym objawy choroby ustępują i nie stwierdza się klinicznych oznak nowotworu.

Remisja nie jest jednak równoznaczna z całkowitym wyleczeniem. U większości pacjentów po pewnym czasie dochodzi do nawrotu choroby. Przy intensywnym leczeniu wielolekowym mediana przeżycia wynosi około roku, a około 25% leczonych psów może przeżyć dwa lata lub dłużej. Są to wartości statystyczne – przebieg choroby u konkretnego zwierzęcia może znacząco od nich odbiegać.

Zobacz: Leczenie chłoniaków psów w Animal Center

Czy pies źle znosi chemioterapię?

Chemioterapia weterynaryjna prowadzona jest przede wszystkim z myślą o zachowaniu dobrej jakości życia zwierzęcia. Dawkowanie i schematy leczenia różnią się od stosowanych w onkologii człowieka, dlatego wiele psów przechodzi terapię stosunkowo dobrze i pomiędzy wizytami funkcjonuje normalnie.

Możliwe działania niepożądane obejmują między innymi przejściowe osłabienie, zmniejszenie apetytu, wymioty, biegunkę oraz obniżenie liczby krwinek. Z tego względu przed kolejnymi podaniami leków wykonywane są badania kontrolne. U niektórych ras może pojawić się przerzedzenie lub utrata sierści, jednak u większości psów wyraźne wyłysienie nie występuje.

Rokowanie przy chłoniaku u psa

Rokowanie zależy od rodzaju chłoniaka, jego lokalizacji, stopnia zaawansowania, immunofenotypu oraz ogólnego stanu psa. Znaczenie ma również reakcja nowotworu na rozpoczęte leczenie. Chłoniaki wywodzące się z limfocytów B często mają inny przebieg niż chłoniaki z limfocytów T, dlatego dokładna diagnostyka może pomóc w bardziej indywidualnej ocenie sytuacji.

Bez leczenia agresywne postacie chłoniaka mogą postępować bardzo szybko. Średni czas przeżycia psa z chłoniakiem wysokiego stopnia złośliwości, który nie otrzymuje leczenia przeciwnowotworowego, może wynosić zaledwie około 4–6 tygodni. Zastosowanie właściwie dobranej terapii może natomiast pozwolić na uzyskanie wielomiesięcznej remisji przy zachowaniu dobrej jakości życia.

Jeżeli właściciel zauważy u psa powiększone węzły chłonne, niewyjaśnioną utratę masy ciała, przewlekłe zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, osłabienie lub inne utrzymujące się niepokojące objawy, warto zgłosić się na konsultację do lekarza weterynarii. W Animal Center diagnostyka pozwala określić charakter zmian oraz dobrać dalsze postępowanie odpowiednio do stanu i potrzeb konkretnego pacjenta.